Kapsamlı Monitör Test Rehberi

Yeni bir monitör aldınız ve panelinde ölü piksel, ışık sızması veya ghosting olup olmadığını mı merak ediyorsunuz? Veya mevcut ekranınızın ömrünü doldurmaya başladığından mı şüpheleniyorsunuz? Hangi testin ne anlama geldiğini detaylarıyla anlattığımız Kapsamlı Monitör Test Rehberine hoş geldiniz.

1. Ölü ve Sıkışmış Pikseller (Dead/Stuck Pixel) Nasıl Bulunur?

Ölü piksel, tamamen gücünü kaybetmiş ve siyaha dönmüş minik karelere denir. Sıkışmış piksel ise (Kırmızı, Yeşil veya Mavi) alt piksellerden birinin sürekli açık kalmasıdır ve ekranda parlayan renkli bir nokta olarak görünür.

Nasıl Test Edilir: İlk testimize tıklayın. Ekranı sırasıyla Beyaz, Kırmızı, Yeşil, Mavi ve Siyah renkle doldurur. Beyaz ekranda siyah bir nokta görürseniz piksel ölüdür; siyah ekranda yeşil veya kırmızı parlak bir nokta görürseniz piksel 'sıkışmıştır'.

2. IPS Glow ve Işık Sızması (Backlight Bleed) Farkı

Eğer IPS IPS bir panele sahipseniz IPS Glow (IPS Parlaması) yaşamanız çok olasıdır. Karanlık sahnelerde ekranın köşelerinden ortaya çıkan sarımsı veya beyazımsı bir "hale" görünümüdür. Kafanızı sağa sola hareket ettirdiğinizde bu parlamanın yeri ve şiddeti değişir.

Işık Sızması (Backlight Bleeding) ise tamamen farklıdır; doğrudan LCD çerçevenin kenarlarında yalıtım hatası nedeniyle kasanın içinden dışarı fışkıran ışıktır. Bakış açınızı değiştirseniz de şiddeti ve yeri sabit kalır.

Nasıl Test Edilir: Odanızdaki tüm ışıkları söndürün. Monitör parlaklığını %100 yapın. Işık Sızması testimizi (Saf Siyah Ekran) açın ve karanlığa alışması için gözlerinize 5 dakika verin.

3. Ekran Yırtılması (Screen Tearing) Nedir?

Ekran kartınızın ürettiği kare hızı (FPS), monitörünüzün fiziksel yenileme hızıyla (Hz) senkronize olmazsa, monitör fiziksel olarak iki veya daha fazla kareyi aynı anda ekrana basmaya çalışır. Sonuç olarak görüntüde yatay kesikler ve yırtılmalar oluşur.

Nasıl Test Edilir: Yırtılma testimizi başlatın. Ekranda çok hızlı gidip gelen dikey beyaz çizgiyi izleyin. Eğer çizgi dümdüz değil de merdiven gibi basamaklı/kırık ilerliyorsa ekranınızda yırtılma var demektir. G-Sync, FreeSync veya V-Sync özelliklerinizi açmalısınız.

4. Ghosting (Gölgelenme) ve Overdrive Kullanımı

Ghosting, hızlı hareket eden nesnelerin arkasında bıraktığı bulanık izler veya "çamurlaşma" anlamına gelir. Bunun nedeni sıvı kristallerin renk değiştirmek için yeterince hızlı tepki verememesidir (Tepki Süresi - ms).

Monitör üreticileri bunu gizlemek için Overdrive (piksellere daha hızlı tepki vermesi için yüksek voltaj verme) teknolojisini kullanır. Ancak Overdrive menüden çok yükseğe ayarlanırsa, bu kez hareket eden nesnenin arkasında kalıcı, neon tarzında bir piksel bozulması yaşanır. Buna Ters Gölgelenme (Inverse Ghosting / Corona efekti) denir.

5. OLED Yanığı (Burn-in)

Organik (OLED) paneller mükemmel ve sonsuz siyahlar sunar, ancak yapıları gereği içindeki organik bileşenler zamanla aşınır. Windows görev çubuğu veya bir oyunun arayüzü gibi sabit görseller binlerce saat boyunca ekranda kalırsa, o bölge kalıcı olarak ekrana kazınabilir.

OLED yanığı testini (Saf Gri ve Saf Kırmızı arka planlar) kullanarak önceki kullanımlardan kalan UI (Arayüz) hayalet izlerini kolayca arka planda görebilirsiniz.